U bent hier

Dit acedemiejaar kunnen de studenten voor de tweede keer proeven van het keuzevak Redelijk Eigenzinnig. Karl Verstrynge kijkt er vol verwachting naar uit. “Een universiteitsbreed keuzevak dat het motto van de VUB als titel heeft, daarvan kun je toch alleen maar verwachten dat elke student van onze universiteit zich aangesproken voelt.”

 

De bedoeling van de lezingenreeks is studenten en geïnteresseerden doen nadenken over belangrijke, actuele maatschappelijke vraagstukken. Zonder dogma’s en vooroordelen, uiteraard, want dat is de VUB, als enige universiteit die het principe van Vrij Onderzoek in haar statuten heeft opgenomen, aan zichzelf verplicht. Wat meteen leidt tot de eerste vraag aan professor Karl Verstrynge, ethicus en titularis van de lezingenreeks.

Keuzevak Redelijk Eigenzinnig. Reuzegroot aangekondigd

Mensen zeggen hoe ze moeten nadenken, is dat geen contradictie? Dat lijkt me toch heel paternalistisch te zijn.

 

Karl Verstrynge: “Ik begrijp die reactie, ik heb ze al vaker gehoord: als de VUB staat voor vrijzinnigheid en vrij onderzoek, waarom worden de studenten dan bij de hand genomen? Dat is uiteraard niet de bedoeling. Het opzet is in de eerste plaats te informeren, en daarna met die onderbouwde informatie aan de slag te gaan, een eigen positie te bepalen en kritisch te reflecteren. Een goede discussie kan immers niet gevoerd worden zonder inhoud. Neem nu bijvoorbeeld de klimaatverandering, een thema dat in een van de vier modules van Redelijk Eigenzinnig wordt behandeld. Als je geen weet hebt van de cijfers, statistieken en wetenschappelijk onderbouwde standpunten, dan mag je nog zo vrijzinnig zijn als je wilt, op den duur riskeer je toch mee te lopen met klimaatsceptici en zeg je: er is niets aan de hand. Vandaar ook de opbouw van elke module: eerst houden experts een inleidende lezing. In de dagen daarop reflecteren de studenten in multidisciplinaire groepjes over hetgeen naar voren is gebracht. De module wordt vervolgens afgesloten met een paneldebat samengesteld uit experten, waarop ook de conclusies van de reflectiemomenten aan bod komen en besproken worden.

 

Kun je de mensen niet vertrouwen zelf hun informatie te verzamelen? Er zijn ondertussen zoveel bronnen vrijelijk te raadplegen.

 

Karl Verstrynge: “Ik deel die mening niet. Ik ben er niet van overtuigd dat de explosie van communicatiekanalen en online media altijd tot een juiste inschatting van zaken leidt. Het is ook een waanvoorstelling te denken dat wat dagelijks in de media aan bod komt een correcte voorstelling van de zaken zou zijn. De media schept in hoge mate de werkelijkheid, zoals je ook bij Jean Beaudrillard kunt lezen. En communicatie staat niet gelijk met informatie. Daarom denk ik dat er juist in tijden van veel communicatie, zoals de onze, nood is aan reflectiemomenten die terugbuigen op wat aan informatie voorhanden is.”

13/10/2015 - Een wereld in transitie, een missie voor deze generatie - Prof. Dr. Eric Corijn

Inauguraal lezer Eric Corijn licht een tipje van de sluier over Redelijk Eigenzinnig

Dat klinkt als iets typisch voor menswetenschappers.

 

Karl Verstrynge: “Als we met Redelijk Eigenzinnig alleen humane wetenschappers zouden aanspreken, dan slaan we de bal mis. Wetenschappelijke integriteit, de vraag hoe feiten voorgesteld worden, de kwestie van wat er met informatie gebeurt, is iets wat elke wetenschapper aanbelangt. En het is zeker niet zo dat enkel humane wetenschappers of filosofen hier iets over te zeggen zouden hebben. Neem nu nog eens de module over klimaat. Juist een klimaatwetenschapper, iemand die van het bestuderen van het klimaat zijn vak heeft gemaakt, is bij uitstek goed geplaatst om een analyse van data te geven. Uiteraard kun je daar weer verschillende vraagstellingen bij formuleren: sociologische of politieke, maar ook harde, positief-wetenschappelijke en inderdaad, ook filosofische.

 

Over dat filosofische gesproken: Redelijk Eigenzinnig verwijst naar een filosofische grondhouding, maar het overkoepelend thema van het keuzevak - duurzaamheid - leunt toch dichter bij het maatschappelijke aan.

 

Karl Verstrynge: “Het idee was een overkoepelend vak te maken waardoor de VUB met haar stem, haar mening en haar wortels naar buiten komt. Dit gebeurt wel, maar dan vaak persoonlijk, door individuele academici en wetenschappers die hun stem laten horen. Om die reden draagt de lezingenreeks ook het motto van de VUB: redelijk eigenzinnig. Die explicitering is bij mijn weten uniek voor een universiteit. Dit vak wil overigens ook de VUB-student duidelijk maken welk onderwijsprofiel de VUB uitdraagt. Die pijlers zitten vervat in de onderwijsvisie van onze universiteit. Zich engageren voor een duurzame humanistische maatschappij is daar één van. Vandaar dat we het eerste jaar aftrappen met duurzaamheid als globaal thema.”

 

Je zou denken dat iedereen die aan de VUB studeert die onderwijsvisie meekrijgt in alle vakken.

 

Karl Verstrynge: “Ik denk inderdaad dat elke docent of assistent aan de VUB voor de waarden staat die de VUB eigen zijn. De meesten onder ons hebben een voorkeur voor een bepaald soort vrijheid die vertrekt vanuit een humanistische visie. Maar zoals gezegd, de explicitering van die grondhouding ontbrak enigszins. Terwijl juist de durf om te spreken, zich te mengen en te engageren, vrij van elke overheersende en beknottende macht, ‘redelijk eigenzinnig’ typeert. Om die reden hoop ik dat het keuzevak aanslaat. Want een VUB-student, daarvan mag je toch verwachten dat hij of zij een geëngageerd student of studente is. VUB en engagement lijken mij twee synoniemen te zijn.”

 

Een beetje vreemd dan toch, dat enkel studenten die al 120 studiepunten achter hun naam staan hebben de lezingenreeks ook als keuzevak kunnen volgen.

 

Karl Verstrynge: “Om eerlijk te zijn, ik vind het persoonlijk ook jammer dat dit vak geen plichtvak is. Ik meen dat ook het rectoraat er zo over denkt. Alleen, een universiteitsbreed verplicht vak invoeren is enorm ingrijpend voor alle studieprogramma’s. Dat regel je niet zomaar in één-twee-drie. Ook niet alle faculteiten staan voor een verbredend vak te springen. De voortschrijdende specialisering en vernauwing van studieprogramma’s is al enkele jaren aan de gang. Bovendien meenden we ook dat het toch beter is al een aantal jaren te hebben doorlopen aan de universiteit vooraleer je zo’n vak aanvangt. De kennis, de pen en de tong zijn dan toch al enigszins gescherpt, waardoor je meer gewapend bent in discussies. Het was dus een beetje kiezen of delen. Dit gezegd zijnde, iederéén is welkom, student én buitenstaander - dus ook studenten die ‘technisch gezien’ niet in aanmerking komen.”

 

Is het daarom dat de vorm van het keuzevak zo verschilt van wat de regel is? Niet alleen door de vier verschillende modules met veel ruimte voor interactiviteit en de slotdebatten, maar ook door de plaats waar ze plaatsvinden: in hartje Brussel.

 

Karl Verstrynge: “Er heerste toch het gevoel dat de VUB meer aanwezig kan en moet zijn in de stad. We hebben als grootste Nederlandstalige universiteit een belangrijke invloed in Brussel, maar we liggen geografisch gezien ook enigszins aan de rand. We willen onze aanwezigheid in het centrum, dat ook het centrum van het land en van Europa is, sterker benadrukken. Maar omgekeerd willen we Brussel ook sterker binnenhalen op onze campussen, dichter bij onze studenten brengen. Om het duidelijk te stellen: we willen met het vak het belang van de VUB voor Brussel beklemtonen en dat van Brussel voor de VUB. Dat is trouwens ook de reden waarom de academische openingszitting dit jaar voor de allereerste keer niet op de campus plaatsvindt, maar in Bozar.”

Mannensilhouet op campusposter
Vrouwensilhouet op stadsposter

‘Redelijk Eigenzinnig. Nadenken over mens en maatschappij.’

  • Lezingenreeks open voor iedereen
  • Vier modules in hartje Brussel: ‘Duurzame wetenschap’, ‘Klimaat en duurzaamheid’, ‘Duurzaam omgaan met werk’ en ‘Levenslang en duurzaam bewegen’.
  • Keuzevak van 3 of 6 studiepunten voor studenten met een minimum van 120 studiepunten Voor meer info en inschrijven, zie de site van het keuzevak.
  • Gratis en open voor iedereen

Voor meer info en inschrijven, zie de site van het keuzevak.

Prof. Dr. Karl Verstrynge
Karl Verstrynge is verbonden aan de Vakgroepen 'Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen' (Faculteit LW) en 'Communicatiewetenschappen' (Faculteit ES) van de VUB, waar hij ethiek, toegepaste ethiek en existentiële filosofie doceert. Hij publiceert rond het existentialisme, Kierkegaard en media-ethische thema's en is voorzitter van het 'Centrum voor Ethiek en Humanisme' (www.ethu.be) en van de Redactieraad Kierkegaard Werken VZW (www.kierkegaard.be)." Doceert volgende opleidingsonderdelen: Filosofie van de virtuele media (MA keuze) Filosofie en ethiek van de technologische cultuur (MA verplicht) Business ethics (MA keuze)